Η έρημος της Βόρειας Αφρικής είναι κυρίως “υπεύθυνη” για τη μεταφορά σκόνης προς τη Μεσόγειο και την Ευρώπη, δεν είναι όμως η μόνη “υπεύθυνη” για τη σκόνη που αναπνέουμε. Πολλές ανθρώπινες δραστηριότητες συμβάλλουν στην ποσότητα και στη σύσταση του μίγματος σκόνης.
Εισπνέουμε σήμερα περισσότερη σκόνη σε σχέση με το παρελθόν; Πριν απαντήσουμε θα χρειαστεί να κάνουμε μια διάκριση της σκόνης από τους αέριους ρύπους, γνωστούς και ως “νέφος”. Το νέφος έχει γίνει πολλές φορές θέμα συζήτησης όσον αφορά την επίδρασή του στην ανθρώπινη υγεία, ειδικά ανθρώπων που ζουν σε μεγαλουπόλεις, όπου συνήθως είναι και αυξημένες οι συγκεντρώσεις του, οπότε, οι περισσότεροι είμαστε εξοικειωμένοι με αυτό.
Μια βασική διαφορά της σκόνης από το νέφος είναι ότι η πρώτη δεν είναι προϊόν καύσης. Συνήθως, προέρχεται από το ίδιο το περιβάλλον, όπως για παράδειγμα η σκόνη της ερήμου (ορυκτή σκόνη) ή είναι αποτέλεσμα ανθρωπογενούς δραστηριότητας, όπως οικοδομικές εργασίες ή ακόμα και το φρενάρισμα ενός οχήματος.
Οι κορυφώσεις της μεταφοράς ορυκτής σκόνης παρουσιάζουν αύξηση σε σχέση με το παρελθόν.
Στην παρατήρηση αυτή συμφωνούν τόσο ο Αντώνης Γκίκας, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και μέλος της ομάδας του Βασίλη Αμοιρίδη, διευθυντή ερευνών στο Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών & Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ) , όσο και ο Αθανάσιος Νένες, καθηγητής Ατμοσφαιρικών Διεργασιών και επικεφαλής του αντίστοιχου εργαστηρίου (LAPI) στην Πολυτεχνική Σχολή της Λωζάνης, ο οποίος βραβεύτηκε για τις έρευνες του με το βραβείο Copernicus 2022. Επομένως, η προβλεπόμενη αύξηση των κορυφώσεων σκόνης, αναμένεται να προκαλέσει περισσότερα προβλήματα στην ανθρώπινη υγεία, ειδικά αν δεν ληφθούν κάποια μέτρα, ώστε στα συγκεκριμένα περιστατικά, να υπάρχει περισσότερη προστασία, ιδιαίτερα για τις ευπαθείς ομάδες.
Όσον αφορά τη σκόνη που προέρχεται από ανθρωπογενείς δραστηριότητες, η ποσότητά της είναι πολύ αυξημένη σε σχέση με το παρελθόν, κυρίως λόγω των έργων τεράστιων διαστάσεων, τα οποία ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να κάνει με τη βοήθεια μηχανών.
Για παράδειγμα, μια πηγή διαρκούς ρύπανσης και ενδεχομένως μόλυνσης με σκόνη, είναι τα μεγάλα έκτασης έργα που λαμβάνουν χώρα στην περιοχή του Μοσχάτου και του Ελληνικού στην Αττική. Στην πρώτη περίπτωση, ενώ το πρώτο μέρος του έργου έχει ολοκληρωθεί, το κομμάτι που αφορά στην ανάπλαση του χώρου με δεντροφυτεύσεις, χώρους άθλησης και άλλες εγκαταστάσεις, δεν έχει ακόμα ξεκινήσει. Ως εκ τούτου, τεράστιες ποσότητες χώματος παραμένουν εκτεθειμένες στις καιρικές συνθήκες και ανάλογα με την κατεύθυνση του ανέμου μεταφέρονται σε αστικές περιοχές του λεκανοπεδίου, συχνότερα δε σε αυτές που βρίσκονται βορειότερα του έργου.
Το χρόνιο οξειδωτικό στρες και κατ’ επέκταση οι φλεγμονές είναι σημαντικές επιπτώσεις για την ανθρώπινη υγεία από την εισπνοή σκόνης. Τα προσωρινά καρδιοαναπνευστικά προβλήματα είναι το πρώτο στάδιο επιβάρυνσης της υγείας, όταν τα επεισόδια αυξημένης σκόνης είναι αραιά. Καθώς, τα επεισόδια θα γίνονται συχνότερα, θα παρατηρήσουμε αύξηση σε μόνιμα προβλήματα του καρδιοαναπευστικού, αλλά και σε περιστατικά παχυσαρκίας και διαβήτη που δύσκολα θα μπορούσαμε να συνδέσουμε με την εισπνοή σκόνης. Όπως μας λέει ο Αθανάσιος Νένες, “Οι φλεγμονές στο ανθρώπινο σώμα, έχουν συνδεθεί με τις παραπάνω παθήσεις. Επίσης, πολλές μελέτες έχουν ήδη αποδείξει ότι αυξημένες συγκεντρώσεις σκόνης συνδέονται και με αυξημένο αριθμό νοσηλειών για καρδιοαναπνευστικά προβλήματα.”
Μια πιο αναλυτική έκδοση του άρθρου μπορείτε να δείτε με τη βοήθεια του QR code