Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία για το 2024, οι παγκόσμιες πωλήσεις σε προϊόντα υψηλής πρωτεΐνης, μόνο στον τομέα των bars, ξεπέρασαν τα 3,8 δισεκατομμύρια δολάρια, με πρόβλεψη να φτάσουν τα 5,7 δισ. μέχρι το 2033, σημειώνοντας σταθερή ετήσια αύξηση κατά 5%. Η αυξημένη ζήτηση αφορά το ευρύτερο κοινό που επηρεάζεται από διαφημίσεις, τάσεις των social media και την γενικότερη κουλτούρα του well–being.
Πόση πρωτεΐνη χρειαζόμαστε;
Οι ανάγκες του οργανισμού σε πρωτεΐνη εξαρτώνται από το φύλο, την ηλικία, το βάρος και, κυρίως, το επίπεδο σωματικής δραστηριότητας. Οι γενικές συστάσεις προτείνουν:
-
0,8 – 1 γραμμάριο ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα για τον μέσο ενήλικα.
-
1,2 – 2 γραμμάρια/κιλό για αθλούμενα άτομα, αθλητές ή όσους βρίσκονται σε φάση ενδυνάμωσης ή απώλειας λίπους με διατήρηση μυϊκής μάζας.
Για παράδειγμα, ένας μέσος ενήλικας 70 κιλών χρειάζεται περίπου 56–70 γραμμάρια πρωτεΐνης την ημέρα, ποσότητα που καλύπτεται πλήρως από μία ισορροπημένη διατροφή με τροφές, όπως ψάρι, κοτόπουλο, αυγά, γαλακτοκομικά, όσπρια ή ξηρούς καρπούς.
Πρωτεΐνη παντού: ανάγκη ή υπερβολή;
Η βιομηχανία τροφίμων έχει «αγκαλιάσει» με ενθουσιασμό αυτή την τάση. Στην πράξη όμως, πολλά προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη συχνά περιέχουν πρόσθετα σάκχαρα, τεχνητά γλυκαντικά, ακόμη και περισσότερες θερμίδες από τις «απλές» εκδοχές τους.
Η «παγίδα» είναι ότι δημιουργούν μία ψευδαίσθηση υγιεινής διατροφής, ενώ στην πραγματικότητα είναι ιδιαίτερα επεξεργασμένα προϊόντα που προσομοιάζουν περισσότερο ένα γλύκισμα, παρά ένα θρεπτικό σνακ.
Και η σημαντικότερη ένδειξη υπερβολής είναι ότι καταναλώνονται από άτομα που δεν έχουν πραγματικά αυξημένες ανάγκες ή επιπλέον όφελος. (Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία από τo Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, οι ενήλικες στις ΗΠΑ καταναλώνουν περίπου 20% περισσότερο από ό,τι συνιστάται)
Οι κίνδυνοι της υπερκατανάλωσης
Παρόλο που η πρωτεΐνη είναι απαραίτητη, η υπερβολική πρόσληψή της δεν προσφέρει επιπλέον οφέλη στους περισσότερους ανθρώπους. Αντιθέτως, μπορεί να επιβαρύνει τη λειτουργία των νεφρών – ιδίως σε άτομα με ευαισθησία ή υποκείμενα προβλήματα – συνδέεται συχνά με υπερκατανάλωση ζωικών τροφίμων, άρα και περισσότερων κορεσμένων λιπαρών και, παράλληλα, μπορεί να οδηγήσει σε παραγκωνισμό άλλων θρεπτικών συστατικών, όπως οι φυτικές ίνες, οι βιταμίνες και τα αντιοξειδωτικά.
Πότε έχει πραγματικά νόημα η αυξημένη πρωτεΐνη;
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης είναι ευεργετική ή/ και απαραίτητη. Αυτές περιλαμβάνουν:
-
Αθλούμενους με υψηλό φορτίο προπόνησης
-
Ηλικιωμένα άτομα, για την πρόληψη απώλειας μυϊκής μάζας
-
Άτομα με συγκεκριμένους στόχους, όπως απώλεια λίπους με διατήρηση μυϊκού ιστού
-
Ασθενείς σε φάση αποκατάστασης /ανάρρωσης από τραυματισμό ή ασθένεια
-
Έγκυες και θηλάζουσες γυναίκες
Ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις, η πρόσληψη καλό είναι να γίνεται υπό την καθοδήγηση επαγγελματία διαιτολόγου.
Συμπερασματικά
Η πρωτεΐνη είναι αναμφίβολα βασικό συστατικό μιας ισορροπημένης διατροφής. Όμως, η υπερπροβολή της ως «θαυματουργό» συστατικό σε κάθε γεύμα και η εξάρτηση από επεξεργασμένα «υγιεινά» προϊόντα, μπορεί να οδηγήσουν σε διατροφικές υπερβολές και παρανοήσεις. Αντί λοιπόν, να στοχοποιούμε συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά, ίσως θα ήταν ωφέλιμο να εστιάσουμε στην ποιότητα των τροφών, την ποικιλία και τον ισορροπημένο συνδυασμό, στοιχεία που παραμένουν διαχρονικά θεμέλια της υγείας.
Πηγές:
https://ods.od.nih.gov/HealthInformation/nutrientrecommendations.aspx
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26891166/
https://www.imarcgroup.com/protein-bar-market
https://hsph.harvard.edu/news/protein-is-important-but-were-eating-too-much-experts-say/