Μετά τα πρόστιμα συνολικού ύψους 40 εκατομμυρίων ευρώ που προέκυψαν από ελέγχους της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) με αιτιολογία «επιβολή ανάκτησης αχρεωστήτως ή παρανόμως καταβληθέντων ποσών» στους φορείς: 18,1 εκατομμύρια ευρώ στον ΕΔΣΝΑ (Αττική)
10,9 εκατομμύρια ευρώ στον ΕΣΔΑΚ (Κρήτη) και 10,6 εκατομμύρια ευρώ στον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου, ήρθε η σειρά να βρεθεί στο ραντάρ της εισαγγελικής έρευνας ο Δήμος Θεσσαλονίκης.
Συγκεκριμένα, όπως αποκαλύπτει η εφημερίδα Μακεδονία, η αγορά των 48 «πολυκέντρων ανακύκλωσης», προϋπολογισμού 17,7 εκατομμυρίων ευρώ, στην οποία προχώρησε ο δήμος Θεσσαλονίκης επί θητείας του Κωνσταντίνου Ζέρβα ελέγχεται από τις αρμόδιες δημοσιονομικές αρχές έπειτα από εισαγγελική παραγγελία. Πανομοιότυποι διαγωνισμοί έγιναν και από άλλους φορείς της Αυτοδιοίκησης, οι οποίοι αγόρασαν 248 «σπιτάκια» ανακύκλωσης για τα οποία δαπανήθηκαν 84 εκατομμύρια ευρώ, δηλαδή, 335.000 ευρώ κατά μέσο όρο το καθένα. Ειδικότερα, η Περιφέρεια Αττικής, μέσω του ΕΔΣΝΑ, προμηθεύτηκε 130 «σπιτάκια» έναντι 48 εκατομμυρίων ευρώ (369.230 το ένα), η Περιφέρεια Κρήτης, μέσω του ΕΣΔΑΚ πήρε 60 έναντι 18 εκατομμυρίων ευρώ (300.000 το ένα) και η περιφέρεια Πελοποννήσου, μέσω του ΦοΔΣΑ αγόρασε 58 έναντι 17,4 εκατομμυρίων ευρώ (300.000 το ένα).
Η Περιφέρεια Αττικής επέβαλε τα «σπιτάκια» στον Πειραιά
Σύμφωνα με τη λίστα της ΤΕΧΑΝ, προμηθευτή των κέντρων ανακύκλωσης, η οποία αρνήθηκε να μας διαθέσει επικαιροποιημένα στοιχεία, σχετικά με το πόσα «σπιτάκια» είναι εγκατεστημένα στον Πειραιά και πόσα από αυτά λειτουργούν.
Οπότε θα κάνουμε μια υπόθεση εργασίας, σαν να ήμασταν μέλος της ομάδας των αρμοδίων που επέλεξε την αγορά των κέντρων ανακύκλωσης. Στο Δήμο Πειραιά που έχει περίπου 163.000 κατοίκους, αγοράστηκαν από το Δήμο και τοποθετήθηκαν 31 κέντρα ανακύκλωσης για μεταλλική, γυάλινη και πλαστική συσκευασία. Το κόστος της επένδυσης του Δήμου ήταν περίπου 9.300.000 ευρώ. Για το έτος 2025, μαζεύτηκαν μέσω των κέντρων ανακύκλωσης οι ακόλουθες ποσότητες: 86 τόνοι μεταλλικής συσκευασίας, 441 τόνοι πλαστικής συσκευασίας και 84 τόνοι γυάλινης συσκευασίας. Ένας σύμβουλος θα έπρεπε να εξετάσει τις εξής παραμέτρους: α) το κόστος σε σχέση με την απόδοση, β) τη συμμετοχή των πολιτών και (γ) τις εναλλακτικές χρήσεις των ίδιων πόρων.
Αποτυχημένη η επένδυση στα κέντρα ανακύκλωσης
Ο Δήμος Πειραιά επένδυσε περίπου 9,3 εκατ. ευρώ για την εγκατάσταση 31 κέντρων ανακύκλωσης. Σε ετήσια βάση συλλέχθηκαν:
-
86 τόνοι μεταλλικών συσκευασιών
-
441 τόνοι πλαστικών
-
84 τόνοι γυαλιού
-
161 τόνοι χαρτιού (το χαρτί δεν έχει προέλθει από τα “σπιτάκια” ανακύκλωσης, αλλά τους του πιστώνουμε, για λόγους ευκολίας και όπως θα δούμε στη συνέχεια επηρεάζει θετικά το επιχείρημα μας.)
-
Επομένως, το σύνολο είναι 772 τόνοι/έτος, οπότε περίπου 4,7 κιλά ανακυκλώσιμων υλικό ανά κάτοικο ανά έτος. Αυτός ο δείκτης είναι εξαιρετικά χαμηλός. Για σύγκριση:
-
Σε αποτελεσματικά συστήματα ανακύκλωσης στην Ευρώπη συλλέγουν 100–200 κιλά/κάτοικο/έτος
-
Τα μέτρια αποδοτικά συστήματα συλλέγουν 40–80 κιλά/κάτοικο/έτος
Οικονομική αξιολόγηση
Για ένα έτος το κόστος ανά τόνο είναι 9.300.000 ευρώ / 772 τόνοι = περίπου 12.000 ευρώ/τόνο. Το κόστος είναι αρκετά υψηλό, ακόμα και αν θεωρήσουμε περίοδο απόσβεσης τα 10 χρόνια, οπότε έχουμε 9.300.000 ευρώ / (772 × 10) = περίπου 1.200 ευρώ/τόνο. Το κόστος συλλογής & διαχείρισης ανακυκλώσιμων στην αγορά είναι περίπου 100–300 ευρώ/τόνο. Οπότε η επένδυση είναι οικονομικά μη αποδοτική με τα σημερινά δεδομένα.
Περιβαλλοντική αποδοτικότητα
Ας προσεγγίσουμε την επένδυση με βάση το συνολικό όγκο αποβλήτων. Με μέση παραγωγή απορριμμάτων περίπου στα 500 κιλά/κάτοικο/έτος, για 163.000 κατοίκους έχουμε περίπου 81.500 τόνους/έτος. Η ανακύκλωση μέσω των κέντρων ήταν 772 τόνοι δηλαδή περίπου το 0,95% των συνολικών αποβλήτων. Οπότε, λιγότερο από 1% των απορριμμάτων πέρασε από τα κέντρα ανακύκλωσης. Ένα μεγάλο ποσοστό της απώλειας για τα κέντρα ανακύκλωσης, οφείλεται στο παράλληλο σύστημα των μπλε κάδων, όπου οι πολίτες απορρίπτουν σε μεγάλο ποσοστό τα ίδια υλικά με τα κέντρα ανακύκλωσης.
Θα έπρεπε να γίνει η επένδυση;
Όχι με αυτήν τη μορφή. Η επένδυση:
-
δεν είναι οικονομικά αποδοτική
-
δεν έχει σημαντικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο
-
δεν αλλάζει ουσιαστικά τη συμπεριφορά των πολιτών
Εναλλακτικό σενάριο επένδυσης: Κέντρο Διαλογής (ΚΔΑΥ)
Αντί για 31 κέντρα ανακύκλωσης, ο Δήμος Πειραιά θα μπορούσε να είχε κατασκευάσει ένα ιδιόκτητο ΚΔΑΥ (Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών). Ένα σύγχρονο ΚΔΑΥ μικρής μεσαίας κλίμακας κοστίζει από 5 έως 10 εκατομμύρια ευρώ. Ένα τέτοιο εργοστάσιο μπορεί να επεξεργάζεται 20.000 – 40.000 τόνους/έτος, ας πούμε λοιπόν μια συντηρητική πρόβλεψη 25.000 τόνοι/έτος. Επομένως, αν υποθέσουμε ότι ο Δήμος συνδυάζει μπλε κάδους, συλλογή κατ΄ οίκον και ενημέρωση πολιτών μπορεί να πετύχει 15% – 30% ανακύκλωση. Για τον Πειραιά αυτό σημαίνει 81.500 τόνοι × 20% = 16.300 τόνοι/έτος, δηλαδή 20 φορές μεγαλύτερη απόδοση από τα κέντρα ανακύκλωσης. Επίσης, ένα ΚΔΑΥ προσφέρει:
-
έσοδα από πώληση υλικών (χαρτί, πλαστικό, μέταλλο)
-
μείωση κόστους ταφής
-
οικονομίες κλίμακας
Άρα, το ΚΔΑΥ θα έφερνε και έσοδα στο Δήμο Πειραιά, τα οποία θα μπορούσαν να είναι από 50 έως 150 ευρώ /τόνο.
